روزی با برادری در یکی ازخیاباهای لبنان میرفتیم که باران شدیدی درگرفت. برای در امان ماندن از باران به زیر چادر (سایهبان) مغازهای رفته و از آنجا به داخل مغازه رفتیم. شاهد صحنهای جالب شدیم، در یک طرف مغازه بطریهای الکل و مشروب کنار هم چیده شده و در طرف دیگر عکس حضرت علی (ع) نصب بود! گفتم: «این دیگر چه وضعی است که در یک طرف مشروب و در طرف دیگر عکس حضرت علی (ع)؟!».
مغازهدار گفت: «من الحمدالله شیعه هستم و این کارم (مشروب فروشی) به خاطر ارتزاق و تامین معاش خانواده است و خودم استفاده نمیکنم!»
از آنچه در آن مغازه دیدم و شنیدم خیلی متاثر شدم. روزی به امام موسی صدر گفتم: «چرا شما برای این موضوع فکری نمیکنید؛ در جنوب لبنان که همه شیعه و مسلمانند و به مسجد میروند و نماز میخواند چرا مسلمانان به شغلهای حرام مشغولند. من خود شیعهای را دیدم که در مغازه مشروبفروشیاش عکس علی (ع) را نصب کرده بود و میدانم بیشتر مردم درخانههایشان نرد و قمار بازی میکنند.»
امام موسی صدر پاسخ قابل تاملی داد: «باید آرامآرام پیش رفت. ما تا الان که روی اینها کار کردهایم توانستهایم به ایشان بفهمانیم که مبارزه هم جزء اسلام است، در مقابل دشمن ایستادن هم جزء اسلام است، تنها ادعای خالی برای مسلمانی و شیعه بودن کافی نیست، عمل هم میخواهد. فعلا آنها را تا اینجا رساندهایم . حالا زود است که به ایشان بگوییم زنت باید حجاب داشت باشد، فرزندانت نباید فیلم مستهجن ببینند، نباید مشروب بخورید و یا خرید و فروش کنید. پیغمبر اکرم (ص) پس از ده سال از رسالتش به اصحابش دستور مهاجرت دادند و فرمودند قولو لا اله الا الله تفلحو و ...»
درک سخنان امام موسی صدر در آن روز برایم سخت بود ولی پس از مدتها زندگی کردن در میان این مردم، خود به درستی و صحت سخنان صدر رسیدم؛ و دریافتم که او تا اینجا چه راه سختی را پیموده است.
(صفحه 124, خاطرات مرضیه حدیدچی (دباغ))
***
كار بزرگ امام موسي صدر اين بود كه از شيعياني كه تنها نام شيعه را يدك ميكشيدند، شيعياني ساخت كه امروز همهي ما به حالشان غبطه بخوريم. امتي كه در مبارزه، جهاد و استقامت در مقابل اسرائيل بيهمتا هستند. در فعاليتهاي عامالمنفعه اجتماعي پيشرو است.
از آن زمان كه خانوم دباغ به همراه شهيد محمد منتظري و ياران شهيد منتظري در لبنان به سر ميبرد چهار دهه بيشتر نميگذرد.
شيعياني كه امام نميتوانست به آنها بگويد «زنت باید حجاب داشت باشد، فرزندانت نباید فیلم مستهجن ببینند، نباید مشروب بخورید و یا خرید و فروش کنید»، اكنون احوال ديگري دارند:
شيعياني هستند كه منيتها را كنار گذاشتهاند و براي خدا ميجنگند، براي خدا كار ميكنند، براي خدا در انتخابات شركت ميكنند، براي خدا تحصيل ميكنند، ... و براي خدا زندگي ميكنند.
رمز موفقيت امام اين بود كه خود، حقيقتا «شيعه» بود و براي خدا تبليغ ميكرد. اما همه موفقيت امام مديون اين امر نبود. اصل ديگري كه متاسفانه برخي دقت نميكنند: «بايد آرام آرام پيش رفت».
***
شايد عدم موفقت جمهوري اسلامي در حوزه فرهنگ اين است كه بيشتر مسئولين ما سه دستهاند:
1) براي رضاي خدا كار نميكنند
2) اعتقاد به «پيش رفتن» در حوزههاي فرهنگي را ندارند. آنها اسلام را فقط در اقتصاد خلاصه كردهاند
3) اعتقاد به «آرام آرام» پيش رفتن ندارند
